Leesplezier

Spelenderwijs een kind enthousiast maken om te lezen, dat is wat je doet.

Door Wietske Aupers, fotografie Ilvy Njiokiktjien
Dit artikel verscheen in De Riepe van april 2021
De afgebeelde personen komen niet in het verhaal voor

 ‘Spelenderwijs een kind enthousiast maken om te lezen, dat is wat je doet.’ Ina Woltjer (71) is voorleesvrijwilliger van een Syrisch meisje van tien. Ze leest haar voor uit Nederlandse kinderboeken om het kind zo te helpen zich de Nederlandse taal eigen te maken.

 

‘Ik was met pensioen en ik dacht ik wil wel vrijwilligerswerk gaan doen, maar iets dat niks met mijn vakgebied te maken heeft.’ Ina werkte jarenlang in de verpleging. ‘Ik heb iets met kinderen en vind het leuk om kennis te maken met andere culturen. Ik las een advertentie in de krant dat Humanitas voorleesvrijwilligers zocht. In 2019 tussen kerst en oud en nieuw was ik voor het eerst op bezoek in het gezin van mijn voorleeskind. Ik weet nog dat ik het daar kaal vond, zo zonder kerstboom. Ze zijn moslim en vieren geen kerst. Ik wist nog van niks, maar ze waren zó hartelijk.’  

Voor het eerst naar school
We noemen haar voorleeskind Aisha, niet haar werkelijke naam, want Ina wil de privacy van het meisje beschermen. Ze ziet Aisha een keer per week op de dinsdagmiddag. Sinds de eerste lockdown wandelen ze ook wel samen. ‘Dan zitten we op een bankje te lezen.’ Een keer in de drie weken gaan ze samen naar de bibliotheek. Aisha en haar familie zijn gevlucht. Haar vader was hier eerst en in het kader van gezinshereniging is de rest van het gezin later naar Groningen gekomen. Aisha was toen zes jaar oud en had nog nooit op school gezeten. ‘Ze kwam hier eerst in een schakelklas. Daar kreeg ze Nederlandse les. Inmiddels zit ze op een reguliere school in groep 6. Ze is heel goed in rekenen, maar begrijpend lezen is lastig. Ook de uitspraak valt niet mee.’

‘Ik wist natuurlijk niet welk leesniveau ze precies had. Ik zei daarom tegen haar “Vraag maar aan de juf wat voor jou geschikte boekjes zijn.” Die heeft dat gedaan. Ik weet nu welk niveau Aisha aankan. ‘Ik laat haar vooral zelf lezen of we wisselen het af: dan leest zij een paar bladzijden, dan ik. Als ze moe is van een hele dag school, lees ik voor. Ze gaat het leuker vinden naarmate ze het vaker doet. Ze houdt van boeken over dieren en spannende boeken. Als een boekje uit is vraag ik waar het over ging. Ik ben regelmatig verbaasd over wat zij dan terugvertelt.’

Betrokken ouders
Als je voorleesvrijwilliger wordt bij Humanitas stelt een coördinator je voor aan een voorleeskind dat past bij jouw wensen. Ina en Aisha bleken een goede match. ‘Ook met haar moeder kan ik het goed vinden. Die is erg betrokken en zorgt dat haar kinderen ondersteund worden waar het kan. Haar vader zie ik af en toe, en ik heb het gevoel dat ook hij betrokken is.’ Vader heeft de inburgeringscursus afgerond en moeder is bezig met de laatste tentamens. Beide ouders kunnen nu Nederlands lezen en schrijven. Als Aisha’s moeder iets niet begrijpt, maakt ze gebruik van vertaling programma’s op de iPhone.

Meer dan voorlezen
Het contact met Ina betekent nog meer voor Aisha dan alleen een gelegenheid om de taal te leren en plezier in lezen te krijgen ‘Ik ben er echt voor haar. Ze zijn met vijf kinderen en dan is het fijn om even naar buiten te gaan. Ze is heel creatief. Ik heb haar moeder attent gemaakt op een knutselclubje in de buurt en die heeft dit opgepakt. Ik kwam er ook achter dat Aisha het leuk vindt om verhalen te schrijven. Dat doet ze op school en ze leest ze mij voor.’

‘In de vakantie hebben we andere dingen gedaan. We zijn samen naar het Forum geweest en hebben een keer een ijsje gegeten. Ook zijn we naar de kinderboerderij in het Stadspark geweest. Aisha is gek met dieren, aait alles wat ze tegenkomt. Verder hebben we veel samen gelopen en gepraat en zijn we vaak naar de speeltuin geweest. Zij maakt dan radslagen en gaat van de glijbaan.’ 

Het kind volgen
‘Het is leuk om te zien hoe zo’n meisje zich ontwikkelt. In het begin was ze heel nieuwsgierig wie ik was. Ze vroeg of ik ervoor betaald kreeg. Toen heb ik uitgelegd wat vrijwilligerswerk is. Ze wilde ook weten waarom ik geen hoofddoek droeg, waarom ik niet getrouwd ben en geen kinderen heb. Ik vind het ook leuk om in Aisha’s gezin te komen.’

‘Met haar moeder praat ik altijd wel even. Ze vraagt mij ook weleens wat, bijvoorbeeld hoe woorden worden uitgesproken. Ik vertel haar altijd dat ik het moedig vind hoe ze een nieuwe taal leert.

Een gelijkwaardige relatie is belangrijk
Van Humanitas krijgt Ina scholing en op ontmoetingsavonden kan ze kennismaken met andere voorleesvrijwilligers. Om dit werk goed te doen moet je volgens Ina kinderen leuk vinden, nieuwsgierig zijn en fantasie hebben. ‘Je moet het kind verder goed volgen en boeken en bezigheden zoeken bij wat het kind leuk vindt. Ook moet je je aan kunnen passen als een kind snel afgeleid is. En natuurlijk zelf van lezen houden.’ Voorlezen is niet alleen voor migrantenkinderen, maar ook voor Nederlandse kinderen met een taal- en leesachterstand. De doelstelling van Humanitas is dat mensen tijdelijk ondersteund worden om het daarna zelf te kunnen. Plezier krijgen in lezen is ook een doelstelling van dit project. Verder is een gelijkwaardige relatie belangrijk. Je bent te gast bij de mensen thuis.'