Ilona, een jonge mantelzorger

"Op de middelbare school was er weinig begrip voor als ik er eens niet was"

 

In Nederland groeit één op de vier jongeren op in een gezin waar hij of zij zorgtaken op zich neemt voor een langdurig zieke en zo al op vroege leeftijd meehelpt als mantelzorger. Ilona is een van hen. Zij was zo aardig en moedig om haar verhaal te vertellen.

 

Toen Ilona zestien was, kreeg haar moeder een ernstige darmziekte, waardoor zij lange tijd vaak in het ziekenhuis lag. Doordat Ilona's vader kort erna een hernia kreeg, kwam het huishouden vooral op de schouders van haar en haar jongere zusje te liggen. Aldus moesten de zusjes regelmatig naar het ziekenhuis en namen zij ook allerlei andere klussen op zich... de hond uitlaten, de was doen, de vloer dweilen – alles wat er bij een huishouden hoort. Naarmate haar vader wat opknapte, hielp hij ook mee, maar doordat hij in zijn eentje voor het inkomen moest zorgen, kwam hij vaak doodop thuis. Gewoonweg te moe om nog mee te helpen. Ilona's vader heeft nog steeds gauw last van zijn herniaklachten.

 

Ilona: “Op de middelbare school was er weinig begrip voor als ik er eens niet was. Soms moest ik nou eenmaal voor mijn moeder zorgen, omdat mijn vader dat niet kon. Dan moest ik bijvoorbeeld naar huis als het niet goed met haar ging of er iets nodig was. Er werd niet naar mijn situatie doorgevraagd, zelfs niet door mijn coach op school. Ik moest gewoon aanwezig zijn.

Achteraf vind ik het jammer dat het zo ging. Tegen jonge mantelzorgers zou ik graag willen zeggen: Er zijn wel mensen die je mee kunnen helpen en waar je mee kunt praten. Je bent niet de enige!”

 

Als er wat tijd over was, stond Ilona in die tijd met een groepje jongeren in een jeugdsoos. Om stoom af te blazen: een beetje voetballen samen, spelletjes doen en lekker dollen. Daar wist een jeugdwerker iets van haar situatie. Zij stuurde Ilona en haar jongere zusje daarop door naar Humanitas. Bij Humanitas waren er allerlei leuke activiteiten te doen voor jonge mantelzorgers. Ook waren er 'maatjes' die een luisterend oor boden. Achteraf is Ilona blij dat zij de jeugdsoos toen achter zich liet, omdat het met een aantal van de soosjongeren de slechte kant op is gegaan. Hoe was het anders met haar vergaan? Maar toen zij destijds moest verhuizen, omdat haar ouders gelijkvloers moesten wonen, miste zij haar soosvrienden erg.

 

Ilona begint te glimmen als ze over alle activiteiten bij Humanitas vertelt. “We hebben gezellig samen pannenkoeken gegeten, zijn naar een trampolinepark geweest... naar Wildlands in Emmen, wat echt heel leuk was. En we hebben lekker geschaatst in Kardinge.

Bij Humanitas kregen we daarnaast ook begeleiding van maatjes die ons steunden en echt naar ons luisterden. En die trouwens ook leuke dingen met ons deden, bijvoorbeeld samen koken. Het laatste maatje ging ook mee boksen, wat ik doe als sport.”

 

Onlangs is Ilona voor de tweede keer op zomerkamp geweest. Haar ogen gaan nog intenser glinsteren als zij erover vertelt. “Voor mij was het zomerkamp echt vrije tijd voor mezelf. Leuke activiteiten doen met elkaar. Iedereen was er voor elkaar. We deden spelletjes, watergevechten... en 's avonds zaten we gezellig bij het kampvuur. We hebben een survivaltocht gedaan, er was ochtenddansen en een hele leuke 'playback-avond'. De begeleiding was heel aardig. Ze deden heel leuk mee, maar als het nodig was, konden ze ook streng zijn. En ze namen twee hele schattige honden mee.”

 

Op kamp heeft Ilona een stel fijne vriendinnen gemaakt, Amy en Claire. Door de zorg voor haar moeder en vader was het voor Ilona soms best lastig om gewoon met leeftijdsgenoten om te gaan, en leuke dingen te doen -laat staan vriendinnen te maken. Ilona vertelt enthousiast: “Met hen heb ik het nog vaak over kamp en we maken er dan leuke geintjes over, samen. We steunen elkaar en luisteren echt naar elkaar. Zo geven we elkaar soms bijvoorbeeld tips over hoe je het beste met de situatie thuis kunt omgaan.”

 

Op de vraag hoe Ilona het nou vond dat ze als jonge meid al mantelzorger was, zegt ze nuchter:

“Alles went. Het was trouwens altijd wél heel gezellig thuis. Ik heb een hele lieve moeder en een hele zorgzame vader die bijvoorbeeld meteen komt helpen als er iets te repareren valt. Mijn moeder vindt 't soms moeilijk dat wij voor haar moesten zorgen en daardoor een stukje jeugd hebben gemist; en dat wij vrienden en leuke dingen moesten afzeggen. Sinds enige tijd gaat het beter met mijn moeder. Zij werkt soms zelfs weer een aantal dagdelen.”

Daardoor is er nu meer ruimte voor Ilona en haar zus. Ilona is een half jaar geleden zelfstandig gaan wonen. Voor haar zus, die nog thuis woont, is het nu gemakkelijker om haar moeder eens alleen te laten. De twee zussen werken allebei in de zorg en hebben ieder goede vrienden.

 

Helaas is dit fijne einde inmiddels enigszins door de werkelijkheid ingehaald. Nadat ik Ilona bovenstaand verhaal had gestuurd, kreeg ik van haar een mailtje, waarin ze zegt: “Sorry voor de late reactie, het gaat momenteel niet heel goed met mijn moeder en de stagebegeleiding doet hier moeilijk over.”

Sjoerd Hesselmans

Terug naar Jonge Mantelzorgers