't Hoogeland

Vrijwilliger belangrijk

Op het Hogeland is Vrijwilligerswerk belangrijker dan ooit!

Het internet en het toerisme heeft de wereld klein gemaakt. We vliegen overal naar toe. Naar exotische bestemmingen en Verweggistan. En via Facebook laten we iedereen weten dat we er geweest zijn. De wereld is een dorp geworden. Maar wie kent nog zijn dorp? Zijn buurman? Die mensen van een straat verderop? Dat is de gekke paradox van onze tijd: onze aandacht gaat uit naar de hele wereld maar onze directe omgeving gaat aan onze aandacht voorbij.

Gelukkig is het Hogeland hierin nog lekker ‘ouderwets’. Sinds jaar en dag hebben de dorpsgemeenschappen een hoge mate van zelfredzaamheid aan de dag moeten leggen. ‘Nait Soezen’ was het motto. En ook nu nog is het normaal dat je even bijspringt als buurman hulp nodig heeft. Het nabuurschap zit diep verankerd in onze genen. Ook binnen vrijwilligersorganisatie Humanitas Het Hogeland heerst die vanzelfsprekendheid: “Elkaar helpen dat is toch gewoon doodnormaal?”

Maar zelfs op het Hogeland zijn de zaken aan het veranderen. Een samenspel van factoren zet ook hier die zo vanzelfsprekende burenhulp onder druk.

Het Groningse platteland heeft, net als de rest van Nederland, te maken met vergrijzing. Maar in tegenstelling tot de verstedelijkte gebieden, vindt hier ook nog eens krimp plaats. En het zijn vooral de jonge mensen die vertrekken. Volgens Jet Brom, reeds jarenlang vrijwilliger bij Humanitas, is dit vooral een politiek probleem. “De uitzichtloosheid van sommige mensen is echt heel groot. Je ziet ze dan soms terechtkomen in een vicieuze cirkel waar men niet meer uitkomt. Dit is niet een probleem dat je met vrijwilligerswerk op kunt lossen. Er is gewoon geen werk! Geen wonder dat jongeren dan vertrekken. Ze wíllen niet maar kunnen niet anders. De politiek zou zich dat meer aan moeten trekken. Zij zou meer kansen en werkgelegenheid moeten creëren.”

Vergrijzing, leegloop en het gebrek aan werk zetten ook de sociale samenhang en het nabuurschap in de dorpen onder druk. De zorg komt op de schouders van een steeds kleinere en steeds zwaarder belaste groep. Of, zoals iemand laatst opmerkte: “Ik ren me rot! Ik heb twee dagen per week de kleinkinderen, mijn vader is zojuist overleden dus mijn moeder heeft nu extra aandacht nodig, mijn man zit afgekeurd thuis en kan niet veel doen in het huishouden en dan heb ik ook nog een baan voor drie dagen in de week...”

De problematiek wordt ook complexer. “Vereenzaming, armoede, geldzorgen, het leidt soms tot een uitzichtloze draaikolk waar het ene probleem het andere oproept”, zegt Jan Tuin, sinds 4 jaar coördinator van de afdeling Thuisadministratie van Humanitas. “En het zijn natuurlijk ook geen omstandigheden waar je vrolijk verslag van doet op facebook... De drempel om aan de bel te trekken is hoog. Mensen bellen ons eigenlijk altijd te laat. Er speelt veel schaamte. Dat is natuurlijk begrijpelijk maar wij oordelen nooit. Je kunt immers door allerlei omstandigheden in de financiële problemen belanden en het overzicht kwijt raken. Wij helpen de mensen weer controle te krijgen over hun financiële situatie. Zodat ze

het zelf weer kunnen. De opluchting die mensen dan voelen, daar doe je het als vrijwilliger voor. Dat ze zeggen: “Ik ben blij dat je geweest bent!”.”

Met de vergrijzing en de ontvolking neemt ook de eenzaamheid toe. En krijgt een steeds grimmiger gezicht. Ouderen missen vaak de aansluiting met de digitale wereld. Voor hen geen honderden ‘Facebookvrienden’. De buurman is hard aan het werk, dus veel tijd voor een praatje of een kopje koffie is er niet meer. En, door de terugtrekkende overheid en de versplintering in de zorg, blijft eenzaamheid ook langer ‘onder de radar’.

“Je loopt natuurlijk niet graag te koop met het feit dat je eenzaam bent, het is geen fijn gevoel”, zegt Jet Brom. “Veel aanmeldingen komen dan ook bij Humanitas binnen via bijvoorbeeld de huisarts of thuiszorg. Dat is al lang zo. Maar onze vrijwilligers van het Vriendschappelijk Huisbezoek worden tegenwoordig vaker geconfronteerd met situaties die om méér vragen dan Humanitas kan bieden. Soms blijken mensen ondervoed of vervuild. Dan heb je als vrijwilliger ook een belangrijke signalerende functie. Dat je denkt: hier móet iets gebeuren! Dan is de professionele hulpverlening aan zet.”

“Maar”, benadrukt zij, “in andere gevallen kan een vrijwilliger van Humanitas wel heel veel betekenen. Want in tegenstelling tot professionele hulpverleners die zich aan protocollen moeten houden en verantwoording moeten afleggen kunnen wij veel directer zijn. Waar de hulpverlening op afstand moet blijven, staat de vrijwilliger gewoon náást degene die hulp nodig heeft”. Of zoals een van de deelnemers het laatst formuleerde: Bij het gemeenteloket werd ik behandeld als een sneu geval maar bij Humanitas wordt ik weer gezien als mens.” Dat is ook in een notendop het belangrijkste gedachtegoed van Humanitas: vrijwilligers helpen andere mensen weer de regie te nemen over hun eigen leven.

“In het geval van eenzaamheid bijvoorbeeld”, zegt Jet Brom, “kunnen we stapje voor stapje de drempel naar de buitenwereld verlagen. Door mensen te stimuleren zelf weer initiatieven te nemen bijvoorbeeld, of nieuwe vaardigheden aan te reiken. Dat vind ik zo mooi aan mijn vrijwilligerswerk: dat mensen zo blij worden als het ze zelf weer lukt!”

“Natuurlijk is elke situatie weer anders”, benadrukt Bernadette Bak, coördinator vriendschappelijk huisbezoek bij Humanitas. “Er vindt dan ook altijd eerst een intakegesprek plaats. Waar heeft de deelnemer, degene die hulp zoekt, behoefte aan? Vervolgens is het aan de coördinator om daar de meest geschikte vrijwilliger bij te zoeken”. Er moet dus als het ware een ‘match’ zijn. Vrijwilligers worden ook niet zomaar op de deelnemers ‘losgelaten’. Vanuit de landelijke organisatie van Humanitas wordt voorzien in allerlei (online) trainingen, mocht daar behoefte aan zijn. Minimaal twee keer per jaar is er ook een terugkoppelingsbijeenkomst waarbij de vrijwilligers elkaar ontmoeten en kunnen leren van elkaars ervaringen. Daarnaast worden met enige regelmaat bijeenkomsten georganiseerd waarbij bepaalde thema’s centraal staan. En er is natuurlijk het jaarlijkse vrijwilligersuitje... Informatief, nuttig maar ook leuk en inspirerend of zoals Jet Brom het formuleert: “Ik werd destijds gevraagd voor het opzetten van het BOR project bij Humanitas (begeleide omgangsregeling voor kinderen van gescheiden ouders). Daar heb ik mij zó kunnen ontwikkelen! Ik vond dat een geweldige uitsmijter van mijn werkzame leven. Ik heb dat 15 jaar met ontzettend veel plezier gedaan!”

Als vrijwilliger van Humanitas heb je dus veel autonomie. “Je mag en moet vertrouwen op je gezonde verstand”, zegt Bernadette Bak. “Maar er kunnen zich natuurlijk altijd situaties voordoen waar je even geen raad mee weet. Dan is er altijd terugkoppeling mogelijk met de coördinatoren. Je bent dus zeer zelfstandig maar staat er niet alleen voor!”

Binnen Humanitas Het Hogeland lopen diverse projecten. Zo helpt de Thuisadministratie mensen hun financiën op orde te brengen. De afdeling vriendschappelijk huisbezoek, is vooral gericht op het verminderen van eenzaamheid. Het Maatjesproject is bedoeld voor begeleiding van mensen met een beperking. Het taalproject met zijn taalcafés richt zich op het, in een gezellige en ontspannen sfeer, oefenen van de nederlandse taal door (vooral) nieuwkomers en hun kinderen. Dan is er nog Eem Doum, het klussenproject voor mensen die niet in staat kleine klusjes zelf

te doen en de kindervakantieweken voor kinderen die nooit eens op vakantie kunnen. En tot slot verzorgt het sinterklaasproject kadootjes voor kinderen aan wie Sinterklaas elk jaar voorbijgaat.

Maar de samenleving verandert dus Humanitas verandert mee. Er wordt daarom ook gewerkt aan nieuwe projecten. “We willen bepaalde problemen vóór zijn”, zegt Paul Schweitzer, voorzitter van Humanitas Het Hogeland. “Samen dingen ondernemen, is een probaat middel tegen vereenzaming bijvoorbeeld. Samen koken, wandelen, lezen, daardoor blijf je actief en onder de mensen en ligt vereenzaming minder op de loer. We zijn aan het onderzoeken wat Humanitas daarbinnen kan betekenen. Ook zijn we, samen met een andere partij bezig met een project om ouderen, die moeite hebben hun huis uit te komen, ‘online’ te krijgen: Met familie, vrienden en bekenden kunnen zij dan een zogenaamde ‘digitale stamtafel’ beginnen waar ze elkaar, weliswaar niet in levende lijve, kunnen ontmoeten. Bij al deze nieuwe ontwikkelingen willen wij als Humanitas uitdrukkelijk en actief aansluiting zoeken bij al bestaande initiatieven en ook bij de professionele hulpverleners”. “Op dorpsniveau, vult Jet Brom aan, “wordt al heel veel georganiseerd maar het is allemaal nogal versplinterd. Het zou mooi zijn als er meer samenwerking zou ontstaan. De vraag is dus: wat kunnen we voor elkaar betekenen? Humanitas heeft zoveel know how van vrijwilligerswerk daar kan iedereen zijn voordeel mee doen!”

“Het is inmiddels duidelijk dat Humanitas nieuwe vrijwilligers graag welkom heet! zegt Paul Schweitzer met een glimlach. Want er is veel werk aan de winkel. “Als we ons mooie Hogeland leefbaar willen houden zullen we, tegen de maatschappelijke stromingen in, ons best moeten doen. Voor elkáár.

“Maar”, besluit hij lachend, “is dat niet waar de Groningers juist zo goed in zijn? Tegen de stroom ingaan?” Ben je naar aanleiding van dit artikel geïnteresseerd in vrijwilligerswerk bij Humanitas? Bel dan naar

06- 51325810 of ga naar www.humanitas.nl/afdeling/t-hoogeland

Terug naar het nieuwsoverzicht