Steun bij verlies, een dankbaar proces

Petra Branderhorst en Rob Hoogkamer zijn al jaren vrijwilliger bij Humanitas Zoetermeer. Wat is het mooie aan vrijwilliger zijn en waarom zou jij kunnen overwegen om het ook te worden? Daarover gingen we met hen in gesprek.

Allebei zijn ze actief voor de activiteit Steun bij Verlies. Mensen die een dierbare zijn verloren, worden door vrijwilligers individueel of in een groep met lotgenoten gesteund. Zo vinden ze een manier om met het verlies om te gaan en kunnen ze weer vooruit kijken. Petra en Rob hebben er bewust voor gekozen om één-op-één-gesprekken aan te gaan. De eerste vijf gesprekken zijn wekelijks, waarna eventueel een verlenging van vijf gesprekken met grotere tussenpozen volgt. Volledig toegepast op wat de deelnemers zelf willen.

Mensen helpen
“Ik vind het mooi om te doen,” zegt Rob. “Vooral als je merkt dat je mensen kunt helpen. Een rouwproces is natuurlijk heel groot en jij bent maar een klein onderdeeltje, maar je ziet dat de mensen door jouw bijdrage het verlies een plek kunnen geven. Dan zien ze in de verte toch weer een beetje licht. Dat is mooi.”

Het ervaren vrijwilligersduo is elk op een andere manier klaargestoomd voor hun werk. “Voorafgaand heb ik een training van een aantal dagdelen gevolgd,” zegt Rob. “Daarin leerde ik hoe je een gesprek aanpakt en waar je het wel en niet over hebt. Dat heeft erg geholpen.” Petra was op haar werk al coach voor haar collega's en is een week lang door twee psychologen van de politie-academie intensief voorbereid op haar werk. Dankzij die training is ze gecertificeerd hulpverlener bij 'schokkende gebeurtenissen'. “Maar als je zelf zo'n rouwproces hebt meegemaakt, kan je je nog beter inleven in de ander.”

Twijfel
Ze erkennen dat hun vrijwilligerswerk soms zwaar is. “Vooral het eerste jaar twijfel je regelmatig of je het wel goed doet,” vertelt Petra. “Maar als je merkt dat het beter gaat met je deelnemer, word je daar zelfverzekerder van.” Rob zegt dat gesprekken je soms terug doen denken aan je eigen verlies. “Of de problemen blijken veel groter dan alleen rouw. Dan moet je even afstand nemen.”

Mocht er iets aan de hand zijn, hebben ze ervaren coördinatoren achter zich om op terug te vallen. Het proces met hun deelnemer, die aan hen gekoppeld is, vullen ze verder zelf in. “Als er iets is met betrekking tot het rouwproces, mogen ze me altijd bellen,” zegt Petra. “Al heb ik ook wel geleerd dat je duidelijk moet zijn. Ik ben geen professionele hulpverlener, maar een vrijwilliger.”

Eerst deelnemer
Petra en Rob zijn allebei als deelnemer in aanraking gekomen met Humanitas Zoetermeer. Ze zijn eensgezind in hun mening dat dat belangrijk is in hun vrijwilligerswerk. “Je hebt hetzelfde proces meegemaakt en weet dat het helpt om je gesteund te voelen door lotgenoten. Dat geldt niet alleen in een groep, maar in één-op-één-gesprekken natuurlijk ook,” zegt Rob. “Ik hoor van mijn deelnemers weleens dat ze met mij anders praten dan met vrienden of collega's, omdat ik iets soortgelijks heb meegemaakt.” Petra vult aan: “Als mijn deelnemers zeggen dat ze niet uit kunnen leggen wat ze voelen, hoeft dat ook niet. Ik weet namelijk wat ze voelen en dat het lastig onder woorden te brengen is.”

“Op het moment dat ik als deelnemer in aanraking kwam met Humanitas, wist ik al dat ik vrijwilliger wilde worden,” zegt Rob. “Het leek me een hele mooie ervaring en zo kan ik anderen helpen om met het verlies om te gaan. Heel veel mensen die een verlies meemaken, zoeken geen hulp. En dat terwijl het juist zo belangrijk is.” Petra bevestigt hoe belangrijk de hulp van Humanitas voor haar was: “Ondanks dat ik heel zelfstandig en sterk ben, was het de beste stap die ik heb kunnen nemen. En als vrijwilliger zie ik nu ook dat ik echt kan helpen.”

Informeel contact
Mede omdat ze als vrijwilliger en ervaringsdeskundige opereert, heeft Petra een informeler contact met haar deelnemers. “Op hun initiatief heb ik met enkelen van hen nog steeds contact,” zegt ze. “Je drinkt een kop koffie met elkaar of ik krijg een kaartje met Kerst. Op die manier hoor ik ook hoe het na onze gesprekken steeds beter met ze gaat.”

Ook tijdens het gesprek stelt ze zich anders op als lotgenoot. “Ik zit niets te schrijven, maar luister alleen. Niet alleen naar wat de ander zegt, juist tussen de regels door klinkt het gevoel. Ik denk dat dat echt in ons zit doordat wij iets soortgelijks hebben meegemaakt.”

“Wij zijn het goede voorbeeld,” aldus Rob. “Aan ons zien ze dat het na zo'n groot verlies zeker goed kan komen. Dat is misschien wel een van de mooiste dingen die ik ooit heb gehoord van een deelnemer.”

Klik
Wat is belangrijk als je dit vrijwilligerswerk wilt doen? Rob noemt vooral de klik met de deelnemer. “Na het eerste gesprek vraag ik altijd of die klik er is. Dat is eigenlijk altijd het geval. Heel soms blijkt na een aantal gesprekken dat je niet verder komt samen. Maar aan de andere kant heb ik ook deelnemers die meer dan twintig gesprekken nodig hebben.”

Daarnaast is het ook als vrijwilliger noodzakelijk om je open te stellen richting de deelnemer, weet Petra. “Daardoor weten ze gelijk dat je weet waar je over praat. Al heb ik wel geleerd om niet teveel te vertellen, want de deelnemer mag niet het idee krijgen dat het eigen verdriet minder voor zal stellen. Ze moeten zich wel volledig op kunnen stellen.

Belangrijk
Vrijwilligers zijn belangrijk en heel nodig, bevestigt het tweetal. Rob: “Vaak willen mensen niet hun familie of kinderen lastigvallen met hun verdriet, want die hebben ook een verlies te verwerken. Wij als vrijwilligers zijn neutraal, tegen ons kunnen ze vertellen wat ze voelen. Die neutraliteit is heel belangrijk.”

“Je moet er voor de volle honderdtwintig procent achter staan om vrijwilliger te worden,” zegt Petra tot slot. “Het moet vanuit jezelf komen, niet vanuit je omgeving. Het is een win-win-situatie, je helpt jezelf en degene die het heel hard nodig heeft. Maar het moet echt vanuit je hart komen.” Rob is het daarmee eens en wist mede daarom gelijk dat hij andere mensen wilde helpen bij het proces dat hij zelf heeft meegemaakt. “Mijn vrouw had het prachtig gevonden dat ik dit vrijwilligerswerk nu doe.”

Terug naar het nieuwsoverzicht