Een klankbord. Dát is wat ik graag wil zijn

In een sfeervol huis, vlakblij centrum Stad, ontvangt Lyda Smit (63 jaar) mij voor dit interview. Of gesprek, zoals zij het liever noemt. 

Lyda woont hier samen met haar vriend Frits. In de kamer staat een muziekstandaard. “Ik speel cello”, zegt Lyda. We gaan zitten aan de tafel die Lyda’s Humanitas werkplek is.

Hoe het begon

We raken aan de praat over haar keuze om vrijwillige coördinator/mantelzorgondersteuner te worden. “Ik kende Esther Poelsma, één van de beroepskrachten bij het Steunpunt Mantelzorg en zij vroeg mij of ik mantelzorgondersteuner wilde worden. We hadden in het verleden al vaker samengewerkt, onder andere in het Netwerkcoachproject van Humanitas en dat was goed bevallen. De vraag kwam op een goed moment: ik was na zeven jaar gestopt met mijn keramiekwinkel en er was ruimte om weer iets te gaan doen voor de ‘buitenwereld’. Als mantelzorg-ondersteuner bied je in eerste instantie een luisterend oor en als het nodig is denk ik mee met de mantelzorger als deze tegen problemen aanloopt. Mijn achtergrond als verpleegkundige is daarbij ook handig; ik heb ervaring in verschillende werkgebieden: ziekenhuizen, GGD, Medische Opvang Asielzoekers en de thuiszorg. Maar ik kan natuurlijk ook putten uit mijn eigen levenservaring in de gesprekken met de mantelzorgers.”

Drempel 

Ik vraag Lyda naar haar ervaringen tot nu toe. Ze vertelt:

“Ik ben in september 2020 begonnen en moest wel even over een drempel heen. Zomaar iemand opbellen, die zich via de mantelzorgwaarderingskaart had opgegeven, en dan vragen waar zij/hij behoefte aan heeft. Maar ik had veel geluk met de eerste de beste die ik belde: een vrouw die gemakkelijk en vrijuit praatte over haar mantelzorgsituatie. Het was net of ik een oude vriendin aan de lijn had. Eerst werkte ik met een checklist met vragen, nu volg ik de mantelzorger in zijn/haar verhaal.

Tijdens de gesprekken heb ik een overzicht onder handbereik met informatie over de projecten van Humanitas. Mantelzorgers kunnen bijvoorbeeld gebruik maken van de Hulpdienst, Vriendschappelijk huisbezoek etc. Ik ga altijd uit van: wat kan Humanitas voor iemand betekenen.

Vanaf dat ik dit werk doe ben ik verbaasd hoe open mensen zijn en hoeveel mensen elkaar helpen. De vanzelfsprekendheid daarvan. Ik mis wel enigszins het ‘live’ contact met de mensen door de coronamaatregelen. In het najaar van 2020 heb ik in mijn wijken tasjes uitgedeeld van de actie “Deel je zorg” van het Steunpunt Mantelzorg. Een extraatje voor mantelzorgers die nieuw waren bij het Steunpunt Mantelzorg. Het was erg leuk om de mensen dan even te spreken aan de deur. Die momenten komen straks weer vaker, als bijvoorbeeld het Floreshuis weer helemaal open gaat. Hopelijk kunnen ook de activiteiten voor de mantelzorgers straks weer ‘live’ worden gehouden: er staat alweer een lunch en een stadswandeling gepland voor de zomerperiode. Dan kan ik daar eens bij aansluiten en de mensen ontmoeten waar ik dit werk voor doe.

Om de nodige kennis op te doen, neem ik deel aan trainingen voor vrijwillig coördinatorschap. Heel leerzaam, leuk om deze trainingen te volgen en heel fijn dat Humanitas dit biedt aan de vrijwilligers. Zo heb ik nog veel aan de trainingen die ik volgde toen ik netwerkcoach was. Overal leer je wat en je levenservaring telt ook mee.”

Het is vaak een opluchting

Hoe zie jij de betekenis van jouw rol voor mantelzorgers?

“Een klankbord. Dát is wat ik graag wil zijn voor de mantelzorgers. Luisteren naar wat mensen te vertellen hebben en meedenken over hoe dingen opgelost kunnen worden. Soms wijs ik op de mogelijkheden om te ontspannen, zoals de yoga/Mindfullness-cursussen die Humanitas aanbiedt. Of bijvoorbeeld de mensen die werk en mantelzorg combineren en daarbij hun grenzen moeten bewaken. Zij kunnen zich opgeven voor een themabijeenkomst bij Humanitas. Er worden diverse themabijeenkomsten georganiseerd, bijvoorbeeld over dementie en voeding & selfcare.

Het kan heel prettig zijn voor mensen om hun verhaal te vertellen aan iemand die ze niet kennen. Je hoeft nergens rekening mee te houden en je verhaal hoeft niet kort en krachtig te zijn; ik heb de tijd. Het is vaak een opluchting: je staat er niet helemaal alleen voor. En het is soms goed om tot het besef te komen dat je hulp nodig hebt om het mantelzorgen te kunnen volhouden.” 

Wat kun je verder vertellen over hoe de contacten met de mantelzorgers verlopen?

“Het is belangrijk om niet vooringenomen te zijn. Ik begin ieder gesprek zo open mogelijk, benieuwd naar wat de ander te zeggen heeft.

Soms geven mensen mij tips. Bijvoorbeeld dat mantelzorgers ook hulp kunnen krijgen van een mantelzorgmakelaar. De kosten van deze diensten worden door steeds meer zorgverzekeraars vergoed.

Soms is het lastig om de verantwoordelijkheid bij de mantelzorger te laten wanneer deze dreigt te ‘verdrinken’ in een complexe mantelzorgsituatie. In overleg bel ik dan wat vaker om diegene te ondersteunen en ik overleg met mijn projectcoördinator Esther hoe we als Humanitas iemand verder kunnen helpen”

De contacten zijn heel gevarieerd; de jongste mantelzorger waar ik contact mee heb is 20 jaar, de oudste 88.

Mooie momenten zijn er ook. Iemand die ineens zegt dat het “noaberschap”, dat we vooral kennen in dorpen, er heus in de grote stad ook nog is. De zorg voor elkaar. Gewoon door buren.” 

Bredere blik 

Wat levert dit werk jou zelf op?

“Door dit werk krijg ik een andere kijk op mantelzorg, het levert mij leuke, hartverwarmende  gesprekken op met de mantelzorgers en natuurlijk een goed gevoel als ik iemand weer een stukje verder heb kunnen helpen. Ook de contacten bij Humanitas zijn leuk. Als vrijwilliger word je daar zeer gewaardeerd. Ik kan het vrijwilligerswerk bij Humanitas iedereen aanbevelen die wat wil doen voor z’n medemens. Je blijft op de hoogte van wat er zoal speelt op maatschappelijk gebied en je houdt genoeg tijd over voor alle andere dingen die je nog doet.

Fijn om me weer in te zetten voor Humanitas!”

Foto en interview: Trudy Vroom

Lees meer over Mantelzorgondersteuning